Sagan í hnotskurn ☼Smellið hér☼

Staðsetning og heiti ☼myndir frá Litháen☼

Litháen er í Austur Evrópu og liggur að Eystrasalti, milli Lettlands og Rússlands.

Landið er 65,200 ferkílómetrar að stærð, mest  frjósamar  miðhásléttur aðskildar af hæðóttu landi sem er gamlir jökulruðningar.

Langt heiti: Lietuvos Respublika / Lýðveldið Litháen.
Stytt heiti: Lietuva / Litháen.  

Þjóðerni: nafnorð: Lithái,  lýsingarorð: litháískur.

Hvaðan koma börnin?
Nemendur hafa komið frá  ☼Telsìai☼ ☼Vilnius☼

Landsveffang
Landsveffangið er: lt
 Notendur Internetsins: 695,700 (2003)
 Vefsíða um Litháen á  litháísku, ensku, rússnesku, þýsku, frönsku og pólsku. Breytið um tungumál með því að smella á fánana til vinstri ☼lietuva.lt☼.

Höfuðborg  ☼myndir☼
Höfuðborgin heitir Vilnius.

Þjóðhátíðardagur og stjórnarfar
☼hlustaðu á þjóðsönginn☼

Sjálfstæði: 11. mars 1990 (lýst yfir sjálfstæði frá Sovétríkjunum), 6. september 1991 (Sovétríkin viðurkenna sjálfstæði Litháens).

Sendiráð /ræðismaður Litháen á Íslandi?
Nei

Fjöldi íbúa (júlí 2004)
Íbúafjöldi er:  3.607.899
Aldursdreifing: 0-14 ára: 16,7%  15-64 ára: 68,4%   65 ára og yfir: 14,9%. 
Lífslíkur við fæðingu; karlar: 68,22 ár konur: 79 ár.
Frjósemishlutfall er 1,17 barn á konu.
Ungbarnadauði: 7,13 börn deyja fyrir hver 1000 fædd.
 

Þjóðernishópar
Litháar 80,6%, Rússar 8,7%, Pólverjar 7%, Hvítrússar 1,6%, aðrir 2,1%
 

Trú
Rómversk kaþólsk (meirihluti), lúthersk, rússneskur réttrúnaður, mótmælendur, baptistar, múslímar, gyðingar.

Tungumál ☼litháíska☼
Litháíska (opinbert), pólska og rússneska.
 Ríkismálið er litháíska. Litháíska hefur haldið í meira af gamla sérhljóðakerfinu og fleiri beygingareinkennum en nokkurt annað lifandi indóevrópskt tungumál.
 Litháíska eins og hún er í dag fór að mótast um miðja sextándu öld en árið 1547 kom fyrsta litháíska bókin út eftir Martynas Mazvydas.  

Siðir og venjur

Að lögum hafa konur og karlar jafnan rétt en þrátt fyrir það  bera flestar litháískar konur fulla ábyrgð á heimili og börnum til viðbótar við starfsframa þeirra.

Virðing er borin fyrir eldra fólki og algengt er að foreldrar búi hjá fullorðnum börnum sínum og hjálpi til við uppeldi barnabarnanna. Elliheimili eru ekki algeng. Ætlast er til að ung börn hlýði foreldrum sínum og ef þau gera það ekki má refsa þeim.

Nafnvenjur: Litháísk eftirnöfn gefa til kynna kynferði og hjúskaparstöðu. Til dæmis, ef fjölskyldufaðirinn heitir Jonas Kuprevičius, verður eftirnafn konu hans Kuprevičiené, og eftirnafn ógiftrar dóttur hans yrði Kuprevičiūité.

Fjölmiðlar

Tónlist

Útvarpstónlist  ☼rc.lt/☼

Líf barna
Hér eru ☼myndir☼ af börnum í Litháen.

Skólar

Læsi: 99,6% íbúa 15 ára eða eldri geta lesið og skrifað. Kynjaskipting: læsi hjá konum 99,6%; læsi hjá körlum 99,7%. (2003)

Skólakerfið: Skólaskylda er fyrir börn á aldrinum 6 til 16 ára. Menntun er ókeypis þangað til á háskólastigi. Nemendur geta einnig farið í yngri leikskóladeild fjögurra ára og eldri leikskóladeild fimm ára.
Grunnskóli er fyrir 6-10 ára börn, miðskóli fyrir 11-14 ára og framhaldsskóli fyrir 14-18 ára.

Matargerð

Uppskriftir á : ☼íslensku☼ ☼litháísku☼ ☼ensku☼
Hefðbundinn morgunverður er brauð og ostur með köldum kjötbitum eða pönnukökur fylltar með osti. Í hádegismat borða margir saðsama súpu eða kjötkássu. Köld rauðrófusúpa er svalandi á sumrin og heit rauðrófusúpa (barsciai borscht) yljar á veturna. Í kvöldmat borða Litháar yfirleitt kjötrétt með kartöflum og grænmeti. Svínakjöt er algengast.
 Í Litháen eru til margvíslegir kartöfluréttir, þar á meðal pönnukökur og fylltar kartöflubollur (cepelinai).
 

Tíska í Litháen: ☼vefsíða☼

 Listir ☼arts.lt/☼

Stórir trékrossar eru merkilegt alþýðulistform í Litháen. Þeir eru skreyttir með sólum, blómamyndum eða dýrlingastyttum og standa á súlum sem reistar eru við krossgötur, á grafreitum, þorpstorgum eða sögustöðum.

Í Litháen er rík alþýðutónlistarhefð. Litháíska söngvahátíðin er haldin fjórða hvert ár í júlí og þangað koma hundruð kóra og þjóðdansahópa.

 Mikalojus Konstantinas Ciurlionis (1875-1911) var einn mesti listamaður Litháens og frumherji í abstraktlist.

Veðurfar ☼veðrið í Litháen í dag☼

Loftslag í Litháen er yfirleitt milt og svalt. Austurhéruðin eru yfirleitt kaldari en strandsvæðin. Milli nóvember og mars á veturna getur hitastigið lækkað ofan í -10°C eða neðar og þá er landið yfirleitt þakið snjó. Á sumrin getur hitinn farið í 22°C og það rignir oft.

Landslag  ☼landslagsmyndir☼

Landslag: láglendi, mörg og dreifð lítil vötn. Jarðvegur er frjósamur.
Hæsti tindur: Juozapines/Kalnas 292 m.

 Landnýting og náttúruauðlindir

Náttúruauðlindir; mór, ræktanlegt land

 ræktanlegt land: 45,22%
 varanleg uppskera: 0,91%  
 annað: 58,87%

Dýralíf

Vefur á ensku ☼goodzoos.com☼

Ógnir náttúrunnar

Atvinnulíf

Landbúnaður, helstu afurðir: korn, kartöflur, sykurrófur, hör, grænmeti, nautakjöt, mjólk, egg, fiskur.

Iðnaður, helstu framleiðsluþættir: málmskurðarvélar, rafvélar, sjónvörp, ísskápar og frystikistur, olíuhreinsun, skipasmíðar (lítil skip), húsgagnasmíði, vefjarefni, matvælaiðnaður, áburður, landbúnaðarvélar, sjóntæki, rafmagnshlutar, tölvur, raf.

Atvinnuleysi: 10,3% (2003)

 Peningar
 Gjaldmiðill: litas (LTL) .
 Fjárhagsár: almanaksárið.