|
|
Serbía

|
Sagan í hnotskurn
☼Smellið
hér☼
|
|
Staðsetning
og heiti
☼myndasería☼
Landið er 77.474 ferkílómetrar að stærð.
Langt heiti: Republika Srbija / Lýðveldið SerbíaStutt heiti: Srbija
/ Serbía
Serbía var stærsti og fjölmennasti hluti Júgóslavíu á dögum hennar frá
1918 til 1992.
Serbía er staðsett í suðaustur Evrópu, á milli Makedóníu og Ungverjalands, en
landið á landamæri að alls átta löndum, Makedóníu, Ungverjalandi, Rúmeníu,
Króatíu, Bosníu og Hersegóvínu, Búlgaríu, Kosovo og Svartfjallalandi.
Ásamt Svartfjallalandi myndaði Serbía hið laustengda bandalag Serbía og
Svartfjallaland. Árið 2006 samþykktu Svartfellingar yfirlýsingu sjálfstæðis í
þjóðaratkvæðagreiðslu og lýsti landið yfir sjálfstæði seinna sama ár.
|
|
Hvaðan koma börnin?
Nemendur komu
frá ☼Belgrad☼
|
|
Landsveffang
Landsveffangið er: .rs
Notendur Internetsins: 4,1 milljónir
|
|
Höfuðborg
☼myndir☼
Höfuðborgin heitir Belgrad (1,1 milljón íbúa)
|
|
Þjóðhátíðardagur
og stjórnarfar
☼hlustaðu
á þjóðsönginn☼
Sjálfstæði: 3. Júní 2006, frá Svartfjallalandi
Þjóðhátíðardagur: 15. febrúar
Stjórnarfar: Lýðræði
Þing: Þjóðþing,
250 fulltrúar kosnir samkvæmt flokkslistum og sitja þeir á þingi í 4 ár í
senn.
|
|
Sendiráð /ræðismaður Serbíu á Íslandi?
Sendiráð:
Drammensveien 105
NO-0244 Osló
Sími: 2308 6857 / 58
Telefax: 2255 2992
Netfang: ambasada@serbianembassy.no
Sendiherra:
His Excellency Mr. Milan Simurdić 2011
Sendiráðsritari:
Hr. Ivo Vojvodić
|
|
Fjöldi íbúa
Íbúafjöldi
er: 7,310,555.
Aldursdreifing: 0-14 ára: 15,1% 15-64 ára: 68,5% 65 ára og yfir: 16,5%
Lífslíkur við fæðingu: Konur: 77,34 Karlar:71,49
Frjósemishlutfall: 1,4 börn fædd á hverja konu.
Ungbarnadauði: 6,52 af hverjum 1000 fæddum börnum deyja.
|
|
Þjóðernishópar
Serbar: 82,9%
Ungverjar: 3,9%
Sígaunar: 1,4%
Júgóslavar: 1,1%
Bosníumenn: 1,8%
Svartfellingar: 0,9%
Aðrir: 8,0%
|
|
Trú
Serbneskir
rétttrúnaðarsinnar 85%, Kaþólskir 5%, Mótmælendur 1,1%, Múslimar 3,2%,
ógreint 2,6% og trúlausir eða annað 2,6%.
Serbía er
mjög fjölbreytt þegar kemur að trú, og hefur stormasöm saga landsins á
nítjándu og tuttugustu öld skilið eftir trúarleg ummerki víða um landið.
1990 voru nokkrar moskur og kirkjur opnaðar aftur og enn eru nokkrar
opnaðar á ári hverju.
|
|
Tungumál
☼serbneska☼
Í Serbíu eru töluð nokkur tungumál, en serbneska er opinbert tungumál
Serbíu, og tala 88,3% þjóðarinnar tungumálið. Af öðrum tungumálum má nefna
ungversku (3,8%), bosnísku (1,8%) og romany (1,1%).
Að auki eru rúmenska, ungverska, slóveníska, úkraínska og króatíska öll
opinber tungumál í Vojvodina, sem er hérað í norðanverðri Serbíu.
Serbneska er einnig opinbert tungumál í Bosníu og Hersegóvínu og Kósóvó.
Hún er einnig töluð í öðrum nærliggjandi löndum af minnihlutahópum.
|
|
Siðir og venjur
Íbúar Serbíu eru þekktir fyrir mikla ættjarðarást og þeir leggja mikið upp úr
tengslum fjölskyldu og kunningja.
Þessa miklu ættjarðarást má rekja meðal annars til viðbragða við
atburðanna sem orðið hafa í kringum landið seinustu áratugi, en eins og lesa má
í umfjöllun um sögu landsins hafa Serbar lent í miklum útistöðum við aðrar
þjóðir vegna árekstra þeirra við Kósóvó. Félagsleg bygging samfélagsins hefur
riðlast vegna upplausnar Júgóslavíu og eru Serbar því farnir að sýna varkárni
þegar kemur að samskiptum við utanaðkomandi.
Serbar heimsækja sína nánustu oft því fjölskyldutengslin eru afar sterk. Venja
er að heilsa skyldmennum með handabandi, og konur kyssa hvor aðrar á kinn
þrisvar þegar þær heilsast.
Gestir koma oft með gjafir við sérstök tilefni eins og afmæli, en það er talin
ókurteisi að opna gjafirnar ef gesturinn sem gaf hana er enn í heimsókn.
Venjuleg fjölskyldustærð er foreldrar með eitt til tvö börn og afar og ömmur
hjálpa oft við ummönnun barnabarnanna, og síðan sjá fullorðin börn þeirra um þau
þegar þau verða gömul eða veik.
Þvingað brúðkaup tíðkast ekki í Serbíu og ungt fólk velur maka sína sjálft.
Brúðkaupsaldurinn er í kringum tuttugu ára.
85% Serba tilheyra rétttrúnaðarkirkjunni, og eru jólin hjá þeim því á öðrum tíma
en til dæmis hjá okkur hér á Íslandi þar sem þau fylgja júlíanska tímatalinu.
Jólanótt, eða badnje vece, er sjötta janúar, og fasta serbar í 40 daga fyrir
þann dag. Veisla Sankti Nikuláss er 19. desember, en það er dagurinn sem börn fá
gjafir.
Gömul hefð er fyrir því að koma með jóladrumb inn í húsið, badnjak. Í
gamla daga tóku feður elsta son sinn með út í skóg og hjuggu þeir niður þennan
drumb af eikartré, en nú er algengara að fólk fari og kaupi drumbinn í búð.
Jólatré eru ekki hefðbundin í Serbíu, en vegna vestrænna áhrifa eru þau að verða
algeng á serbneskum heimilum.
Aðrir siðir
Ef beðið er um óskalag, þá er viðkomandi tónlistarmanni borgað á skemmtilegan
hátt, annað hvort er seðill settur á háls hljóðfærisins eða peningur festur á
enni tónlistarmannsins!
Á páskum í Serbíu er siður að fara í eins konar leik með eggjum, og gengur hann
út á að hver og einn þátttakandi fær eitt egg, og er þeim síðan slegið saman
þangað til eitt þeirra brotnar. Sigur vinnst síðan með því að vera með síðasta
eggið óbrotið.
|
|
Fjölmiðlar

☼rts.rs☼
á serbnesku
☼politika.rs☼
á serbnesku
|
|
Tónlist og kvikmyndir
Í Serbíu er löng hefð fyrir tónlist. Í hefðbundinni serbneskri þjóðlagatónlist
má oft heyra í sekkjapípum, flautum, trompetum, trommum, symbölum og lútum.
Lagahöfundurinn Stevan Stojanovic Mokranjac er sagður vera einn mikilvægasti
upphafsmaður serbneskar tónlistar nútímans. Stevan, sem fæddist árið 1856,
kenndi tónlist og safnaði lögum úr serbneskri tónlistarsögu. Hann var síðan
skólastjóri fyrsta serbneska tónlistarskólans og einn stofnenda
Söngbandalaganna.
Popptónlist í Serbíu er einnig þekkt og meðal þekktra flytjenda má nefna Zdravko
Colic, Alexöndru Kovac og Jelenu Tomasevic. Á alþjóðagrundvelli má nefna sigur
Serbíu í Eurovision söngvakeppninni árið 2007, en þá flutti Marija Serifovic
lagið Moltiva.
Í kvikmyndum má nefna serbneska leikstjórann Emir Kusturica, en hann hefur unnið
til margra verðlauna fyrir myndir sínar, þar á meðal gullpálmann á Cannes
kvikmyndahátíðinni fyrir myndirnar When Father Was Away on Business og
Underground.
|
|
Líf barna
☼myndir☼
af börnum
í Serbíu.
Serbnesk börn þurfa oft að vakna mjög snemma til að hefja annasaman dag. Það er
ekki óalgengt að börn sem eiga heima í strjálbýli þurfi að vakna í kringum 5 eða
6 til að sinna verkum tengdum heimilinu, á meðan börn í borgum vakna aðeins
seinna.
Vegna atvinnuleysis í Serbíu reyna foreldrar að útvega börnum sínum eins góða
menntun og þau geta til að börnin eigi betri möguleika á framhaldsnámi og þar af
leiðandi betri möguleika á því að útvega sér vinnu.
Skólinn í hjá börnum í Serbíu byrjar klukkan átta og kennslu lýkur í kringum
eitt. Eftir kennslustund númer tvö er hádegishlé, og þar sem skólar eru oftast
ekki með matsali þurfa börnin annað hvort að koma með mat að heiman eða kaupa
sér eitthvað í nærliggjandi verslun.
Eftir skóla gera börnin oft eitthvað saman, en það er margt sem kemur til greina
þegar kemur að því að velja hvað skal gera. Mörg börn eru skráð í íþróttafélag,
og fara því á æfingar í sinni íþrótt eða út að spila hana með vinum sínum.
Vinsælar íþróttir meðal barna eru fótbolti, körfubolti, blak og handbolti.
Börnin geta líka farið í félagsmiðstöðvar þar sem þau geta hitt vini sína og
gert ýmislegt sem þar er í boði. Þau sem eiga tölvur geta síðan spilað
tölvuleiki eftir skóla, og þegar börnin fara að nálgast útskriftaraldur er
einnig orðið algengt að hittast bara til að slappa af og spjalla.
Um helgar fá börnin síðan tíma til að leika sér, fara til vina sinna eða bara
slappa af eftir langa skólaviku.
|
|
Skólar
Læsi: Flestir sem komnir eru yfir fimmtán ára aldur geta lesið, en um 96,4%*
þjóðarinnar er læs.
Konur: 94,1%*
Karlar 98,9%*
Skólakerfið:
Börn byrja í grunnskóla við sjö ára aldur, og læra þar í átta ár. Eftir
grunnskóla fá nemendurnir að velja hvað og hvar þau vilja læra næst. Valið
stendur á milli fjögurra ára framhaldsskólanáms, tveggja til fjögurra ára
sérnáms og tveggja til þriggja ára starfsnáms.
Eftir framhalds- eða sérnám fá nemendur síðan tækifæri til að ganga í háskóla.
|
|
Í þróttir
Helstu íþróttirnar í Serbíu eru fótbolti, körfubolti og nú nýlega hefur tennis
einnig öðlast vinsældir í landinu. Úrvalsdeildin í knattspyrnu í Serbíu heitir
Serbian SuperLiga , og eru liðin Red Star Belgrade og FK Partizan líklega
frægustu liðin úr þeirri deild. Red Star hefur einu sinni unnið Meistaradeild
Evrópu, en það var árið 1991 þegar liðið bar sigurorð af Marseille í
vítaspyrnukeppni eftir að leikurinn endaði með 0-0 jafntefli.
Körfubolti nýtur einnig mikilla vinsælda í Serbíu, og hefur serbneska landsliðið
í körfubolta verið mjög sigursælt í gegnum tíðina, en Serbía státar af fimm
heimsmeistaratitlum og Serbar lentu í öðru sæti í Evrópukeppninni í körfubolta
árið 2009.
Košarkaška liga Srbije, eða körfuboltadeild Serbíu er aðalkörfuboltadeildin og
hefur KK Partizan nú unnið átta titla í röð.
Í tennis hafa serbneskir spilarar notið mikillar velgengni á síðustu árum og
sést það á því að tveir spilarar frá landinu eru á topp 20 lista ATP, þeir Novak
Djokovic og Viktor Troicki. Novak er í öðru sæti á listanum á eftir Rafael Nadal
og hefur unnið þrjú stórmót nýlega.
Aðrar íþróttir sem njóta einnig vinsælda í Serbíu eru blak, handbolti, vatnapóló
og sund.
|
|
Matargerð
Uppskriftir á
:
☼íslensku☼
☼ serbnesku☼
Serbar borða líkt og flestir aðrir á meginlandi Evrópu, með gaffal í vinstri
hönd og hníf í þeirri hægri.
Morgunmaturinn samanstendur oftast af brauði, eggjum, kjöti og súrri rjómadýfu
sem kallast kajmak. Hádegisverðurinn er aðalmáltíð dagsins og er oftast borðaður
um þrjúleytið. Léttur kvöldverður er síðan borin fram í kringum átta á kvöldin.
Hefðbundið serbneskt mataræði byggir á brauði, ávöxtum, kjöti og mjólkurafurðum.
Papríka er einnig mikið notuð í matargerð þar í landi.
Þjóðarrétturinn kallast cevapcici og byggist hann á kjötpylsum sem eru vel
kryddaðar og síðan grillaðar.
|
|
Tíska
í Serbíu
☼vefur
um tísku á serbnesku og ensku☼
Vestrænn
fatastíll er ríkjandi í borgum Serbíu, á meðan fólk úti á landi klæðist
hefðbundnari fötum, en konurnar klæðast oftast látlausri blússu, síðu, svörtu
pilsi og höfuðklút, og á hátíðlegum tilefnum bera ógiftar konur húfur með
gullnum saumum. Women often dye their hair (gray hair is seldom seen); red and
auburn shades are popular among younger women.
Running shoes and jeans are popular throughout the country.
|
|
Listir
☼götulist
í Serbíu☼
Tónlist er
vinsæl um allt land, en í dreifbýli,
er þjóðlagatónlist (narodna muzika) mjög vinsæl. Þjóðdansar eru einnig vinsælir
eins og Kolo, sem samanstendur af litlum hreyfingum en dansara tengjast saman í
einskonar línudans. Pípa, harmónikka og fiðla eru hefðbundin serbneska
hljóðfæri. Einnig eru trabaci vinsælar (lúðrahljómsveitir).
Hefðbundin tónlist, dans og búningar eru mismunandi frá einu svæði
til annars. Ungt fólk hlustar á danstónlist þar sem þjóðlagasöngvar eru
spilaðir á rokk hljóðfæri. Flest leikhús eru rekin af ríkinu. Serbar horfa á
serbneskar og erlendar bíómyndir og árleg kvikmyndhátíðin í Belgrad sýnir verk
frá öllum löndum Evrópu. Myndlist er í hávegum höfð og mikið er um söfn og
sýningarsalir, sérstaklega í Belgrad.
|
|
Veðurfar
☼veðrið
í í dag☼
Serbar lifa við meginlandsloftslag þar sem veturnir eru kaldir og sumrin heit.
Loftslagið í höfuðborginni Belgrad er temprað með fjórum
aðskiljanlegum árstíðum. Haustið er lengra en vorið, með löngum, sólríkum og
heitum tímabilum. Veturinn er ekki mjög kaldur, og það eru að meðaltali 21 dagur
þar sem hitastigið er undir frostmarki. Janúar er kaldasti mánuðurinn og er
meðalhitastigið þá 0,2 gráður. Vorið er síðan nokkuð stutt og vætusamt.
Meðalhitastig heitasta mánaðarins, júlí, er 34,2 gráður og það er ekki óalgengt
að hitinn fari upp í fjörutíu gráður þegar heitast er. Raki er að meðaltali 70%.
|
|
L andslag ☼landslagsmyndir☼
Hæsti tindur:
Midzortindur: 2,169 m
Lægsti punktur: Dóná og Timok áin: 35 m
Landslagið í Serbíu er mjög fjölbreytt, en í norðarverðu landinu er mikið um
frjósamar sléttur, fyrir austan eru nokkuð um dældir fullar af kalksteini, og ef
litið er í suðaustur má sjá ævaforn fjöll og hæðir.
|
|
Landnýting og auðlindir
Náttúruauðlindir: Olía, gas, kol, járn, kopar, sínk, krómít, gull, silfur,
magnesíum, pýrít, kalksteinn, marmari, salt, og ræktanlegt land.
Umhverfismál: Mengað loft í kringum Belgrad og aðrar iðnaðarborgir.
Mengað vatn sem berst í helstu ár Serbíu.
|
|
Dýralíf
☼myndir☼
Dýralíf í
Serbíu er dæmigert fyrir fjalllendi. Hægt er að finna refi, héra, kanínur,
birni, hirti, úlfa, villt svín og fleira.
|
|
Ógnir náttúrunnar
Serbía er ekki á miklu öfgasvæði hvað varðar náttúruhamfarir, en eitthvað er um
hættulega jarðskjálfta á svæðinu.
|
|
Atvinnulíf
Landbúnaður: Hveiti, maís, sykurrófur, sólblóm, hindber, nautakjöt,
svínakjöt og mjólk.
Iðnaður: Málmar, húsgögn, matarvinnsla, vélar, efnaiðnaður, hjólbarðar, sykur,
föt og lyf.
Útflutningur: Járn og stál, gúmmí, föt, hveiti, ávextir og grænmeti, málmar sem
innihalda lítið járn, rafmagnstæki, járnvörur, vopn og skotfæri.
Innflutningur: 15,78 milljarðar dollara
Atvinnuleysi: 19,2%
Hlutfall undir fátæktarmörkum: 8,8%
|
|
Peningar
Gjaldmiðill:
Serbneskur Dínar
|
|
|
|