|

|
Sagan í hnotskurn
☼Smelliđ
hér☼
|
|
Stađsetning
og heiti
☼myndir☼
Úkraína er í austur-Evrópu og er umkringt af
mörgum löndum.
Norđan viđ Úkraínu liggur Hvíta-
Rússland, austan viđ er Rússland
og vestan viđ erum
Pólland, Slóvakía og Ungverjaland. Auk
ţess liggja
Rúmenía og Moldóva í suđvestri. Landiđ er 603.628
ferkílómetrar ađ stćrđ.
|
|
Hvađan koma börnin?
Hannah
kom frá
☼Kiev☼
|
|
Landsveffang
Landsveffangiđ er:
.ua
Notendur Internetsins:
5,5 milljón (2006).
|
|
Höfuđborg
☼myndir☼
Höfuđborg Úkraínu er
Kiev og ţar búa 2,7 milljón manns.
Hún er ein elsta borg Austur-Evrópu og á sér langa
og merkilega sögu. Taliđ er ađ borgin hafi veriđ
stofnuđ í kring um árin 400-500. Kiev er mjög grćn borg og ţar er ađ finna
mikiđ af trjám.
|
|
Ţjóđhátíđardagur
og stjórnarfar
☼hlustađu
á ţjóđsönginn☼
Sjálfstćđi:
24. ágúst 1991
Ţjóđhátíđardagur:
24. ágúst
Stjórnarfar:
Lýđveldi
Löggjöf: löggjöf
byggđ á borgararétti.
|
|
Sendiráđ /rćđismađur Úkraínu á Íslandi?
Rćđismađur: Jón
Gunnar Zoëga, Laugavegi 7,
Reykjavík. Sími 511120.
Sendiráđiđ í Helsinki annast sendiráđsstörfin.
Skrifstofa: Pohjoisesplanadi 27 C, FI-00100 Helsinki
Afgreiđslutími: 09:00-16:00 (Mán-Fös)
Sími: (9) 6122460
Fax: (9) 6122 4620
Netfang:
emb.helsinki@mfa.is
|
|
Fjöldi íbúa
(2008)
Íbúafjöldi
er:
46,372,700
Lífslíkur viđ fćđingu:
Öll ţjóđin: 68,06 ár.
Konur 74.24 ár, karlar 62.24 ár.
Ungbarnadauđi:
9,23 af hverjum 1000 börnum deyja.
Frjósemishlutfall:
1,25 börn fćdd á hverja konu
Aldursdreifing:
0-14 ára: 13,9%, 15-64 ára: 70%,
65 ára og eldri: 16,1% |
|
Ţjóđernishópar
Úkraínumenn 77,8%, Rússar 17,3%,
Hvíta-Rússar 0,9%, Moldóvar 0,6%,
Búlgarar 0,5%
|
|
Trú
Úkraínska rétttrúnađarkirkjan –
Kiyv Patriarchate
50,4%
Úkraínska
rétttrúnađarkirkjan –
Moscow Patriarchate 26%,
Úkraínsk-grískir kaţólikkar 8%
Annađ 15,4%
|
|
Tungumál
Meirihluti
íbúa Úkraínu tala úkraínsku, eđa 67%.
Rússnesku tala 24%, en 9% íbúa tala önnur mál
(t.d. litlir hópar Rúmena, Pólverja og Ungverja).
Úkraínska er
Austur Slavneskt tungumál skilt rússnesku. Úkraínska er töluđ í mörgum
öđrum löndum eins og Argentínu, Armeníu,
Azerbaijan, Belarus,
Brasilíu, Kanada, Eystrasaltslöndum, Georgíu, Ungverjalandi, Kazakhstan,
Kyrgyzstan, Moldavíu, Paraguay, Póllandi, Rúmeníu, Rússlandi og
Slóvakíu.
☼
Úkraínska stafrófiđ☼
|
|
Siđir og venjur
Úkraínskir siđir og
venjur eru undir miklum áhrifum
frá kristindómi, enda eru flestir Úkraínumenn
kristinnar trúar.
Áđur en Úkraína öđlađist sjálfstćđi áriđ 1991 var
landiđ hluti af Sovétríkjunum og ćtlast var til ţess
ađ sovéska ríkiđ hefđi algeran forgang fram yfir t.d.
fjölskylduna. Úkraínskt ţjóđfélag er enn ađ brjótast
undan áhrifum Sovétríkjanna. Upp til hópa eru
Úkraínumenn kurteisir og félagslyndir. Í Úkraínu er
gestum t.a.m. sýnd mikil athygli og ţeir leggja mikiđ
upp úr gestrisni. Persónulegt umráđasvćđi er mun
minna en í germönsku og engilsaxneskum ţjóđfélögum,
og fólk snertir hvort annađ mikiđ í samrćđum ef
ţađ er standandi. Sé ókunnugt fólk viđstatt ţá tala
ţeir ađ öllu jöfnu lćgra en ella. Ţeir reyna ţví ađ falla
inn í hópinn sé mikiđ um fólk.
Orđiđ “vinur” er mun
ţýđingarmeira en í ýmsum
vestrćnum ţjóđfélögum og međ ţví er átt viđ mjög
náiđ samband. Fólk á yfirleitt bara einn eđa tvo “vini”
en hinsvegar fjölmarga “kunningja”.
Kynjahlutverk eru ađ mörgu leyti mjög hefđbundin
í Úkraínu. Menn halda dyrum iđulega opnum fyrir
konum og konur klćđa sig ađ öllu jöfnu mjög
“kvenlega”.
Heimilislífiđ er svipađ, konan sér yfirleitt um
eldhúsiđ og ţrif á međan karlmađurinn sér um
“viđgerđir” og slíkt. Ţetta er ţó alls ekki algilt.
|
|
Fjölmiđlar
Úkraínskur fréttamiđill á netinu
☼http://www.aratta-ukraine.com☼
Dagblöđ á úkraínsku:
☼http://day.kiev.ua☼
☼http://www.dt.ua☼
Úkraínskar
sjónvarpsstöđvar:
☼http://www.1plus1.net☼
☼http://5tv.com.ua☼
Úkraínsk útvarpsstöđ
☼http://www.nrcu.gov.ua☼
|
Tónlist
og kvikmyndir
Í
Úkraínu eru margir mismunadi ţjóđflokkar
og hver og einn hefur sína eigin tónlistarhefđ.
Úkraínumenn
elska ađ syngja. Tchaikovsky og
Rachmaninoff notuđu oft ungverska ţjóđlagatónlist
í verkum sínum. Sum af ţessum lögum má rekja alveg
aftur til 16. og 17. aldar ţegar farandsöngvarar fóru
á milli bćja og ţorpa og spiluđu lög og ballöđur.
Ţeir notuđu til ţess einskonar lúta sem kallađist
kobza.
Úkraínumenn eiga líka hljóđfćri sem eru sér á báti.
Eitt af ţeim er trembita sem er einskonar alpahorn.
Hér má sjá mynd af ţví.
☼http://www.artukraine.com/travel/images/carp_mount5-s.jpg☼
Annađ er
svokallađ tsymbali, sem er dulcimer (lítiđ
strengjahljóđfćri sem leikiđ er á međ tveim hömrum).
Hér er mynd af ţví:
☼http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/86/BuikCymbaal.jpg☼
Í Úkraínu er
sterk hefđ fyrir óperu og klassískum
ballet sem komu fram á sjónarsviđiđ á 18. öld,
og Kiev-ballettinn ţykir einn sá allra besti í
heiminum. Úkraínumenn hafa einnig átt sinn skerf af
tónskáldum og ţar má t.d. nefna Mykola Lysenko
(1842-1912) sem er talinn fađir klassískrar
tónlistar í Úkraínu.
Einnig hafa
Úkraínumenn stađiđ sig vel í Eurovision
söngvakeppninni eftir ađ ţeir hófu ađ taka ţátt og
unnu keppnina m.a. áriđ 2004.
Međal annarra
vinsćlla flytjenda má nefna Vopli
Vidoplyasova (ţjóđlagarokk), Plach Yeremiji (rokk),
Manry og Viy (ţjóđlagarokk)
Hér er vefsíđa
međ
textum og nótum fyrir úkraínsk
lög og tóndćmi.
☼http://www.torban.org/pisni/☼
Úkraínsk tónlistarhátíđ
☼www.ukrainianmusicfestival.com☼
Önnur tónlistarsíđa
☼www.brama.com/art/music.html☼
|
|
Líf barna
☼myndir☼
af börnum
í Úkraínu.
Vefur fyrir börn .
Lög, leikir og fleira.
☼www.ukrainianpower.com☼
Samtök fyrir munađarlaus börn í Úkraínu.
☼http://www.childrenarehope.org☼
Börn frá Úkraínu ađ dansa ţjóđdansa
☼www.youtube.com/watch?v=eRHw5lZlxgo☼
|
|
Skólar
Lćsi, miđađ viđ íbúa
15 ára og eldri: 99,4%
Langflestir skólar í
Úkraínu eru ríkisreknir og skólaskylda er 12 ár. Fyrstu 4 árin eru grunnskóli
ţar sem börnum er kennd undirstöđuatriđi í stćrđfrćđi, líffrćđi, landafrćđi,
móđurmálinu og ţar fram eftir götum. Nćstu 5 árin er framhald af ţví, en
síđustu 3 árin hafa nemendurnir meira val um hvađ ţeir vilja gera, og ţar
eru ţeir búnir undir háskólanám. Í flestum skólunum er kennt á úkraínsku, en ţó
eru sumir skólar ţar sem kennt er á rússnesku, ensku og jafnvel frönsku.
Skóladagurinn byrjar kl. 8 eđa 9 og hver kennslustund er 45 mínútur.
Hér má sjá myndband
af úkraínskum skólabörnum:
☼www.youtube.com/watch?v=cGtV7L29YWo☼
Og hér má sjá
síđasta skóladaginn í úkraínskum
skóla:
☼www.youtube.com/watch?v=GNvGH2VxZH8☼
|
|
Í ţróttir
Úkraínumenn hafa náđ
langt í ýmsum íţróttagreinum. Úkraína grćddi mikiđ á áherslu Sovétríkjanna á
heilsurćkt, og í Úkraínu má finna fjöldan allan af íţróttaleikvöngum, sundhöllum
og öđrum íţróttabyggingum.
Í Úkraínu eru
iđkađar ýmiskonar íţróttir en ţó er knattspyrnan vinsćlust. Fótboltadeildin
kallast Vyscha Liha, eđa Úkraínska úrvalsdeildin, og ţar er liđ Dynamo Kiyv
sigursćlast allra liđa. Landsliđ Úkraínu tók fyrst ţátt á heimsmeistaramótinu í
knattspyrnu áriđ 2006 og komst ţar í 16 liđa úrslit.
Framherjinn Andriy
Shevchenko hefur um árabil veriđ einn fremsti knattspyrnumađur heims og áriđ
2004 var hann valinn besti knattspyrnumađur Evrópu.
Brćđurnir Vitali og
Wladimir Klitschko hafa báđir náđ langt í boxi og hafa unniđ ţungavigtartitla í
íţróttinni.
Ađrar íţróttir eru
einnig vinsćlar, t.d. hokkí, körfubolti og krikket.
|
|
Matargerđ
Uppskriftir á
:
☼íslensku☼
☼ úkraínsku☼
☼ensku☼
Matur skiptir miklu
máli í Úkraínu og matarhefđin byggist ađ miklu leyti á hefđbundnum úkraínskum
uppskriftum. Kjöt, kartöflur, ávextir og grćnmeti skipta miklu máli, og brauđ er
svo yfirleitt undirstađan í máltíđum.
Páskar og jólin eru
mikilvćgar hátíđir fyrir fjölskylduna. Um páskana eru máluđ svokölluđ pysansky
egg. Jólahátíđin hefst á ađfangadagskvöld međ 12 rétta máltíđ, einn réttur fyrir
hvern postula.
|
|
Tíska í Úkraínu
Tískuvika í Úkraínu var sett á laggirnar áriđ 1997. Hér má frćđast um hana☼www.fashionweek.com.ua☼
|
|
Listir
Hér má frćđast um listir í Úkraínu
☼www.artukraine.com☼
☼http://www.ukraine.org/art.html☼
|
|
Veđurfar
☼veđriđ
í í dag☼
Úkraína er stađsett í tveim loftslagssvćđum. Tempruđu og Mediterranean
subtropics.
Veturnir eru langir,
en ţó ekki neitt rosalega kaldir. Yfirleitt er mjög skýjađ á ţeim árstíma.
Veđriđ er misjafnt
eftir landshlutum. Í norđurhluta landsins eru t.d. um 1700 tímar af sólskini á
ári á međan ţeir eru um 2400 á sunnanverđu landinu.
Međalhiti á sumrin
er 19° C, en -6°C á vetuna. Međalúrkoma er um 50 cm á ári.
Hér má finna
veđurspá fyrir ýmis svćđi í Úkraínu
☼ http://www.wunderground.com/global/UR.html☼
☼ http://www.grooviespad.com/groovie/ukraine/weather.htm☼
|
|
L andslag ☼landslagsmyndir☼
Landslag í Úkraínu einkennist fyrst og fremst af sléttlendi og hásléttum. Í
vestanverđu landinu eru Karpatyfjöllin. Dnieper áin er stćrsta áin í Úkraínu.
Hćsti tindur Úkraínu er Hora Hoverla, sem er í 2061 metra hćđ yfir sjávarmáli.
|
|
Landnýting og
auđlindir
Úkraína býr yfir
miklum náttúruauđlindum, líklega meira en nokkuđ annađ land í Evrópu. Ţar má
finna mikiđ af málmgrýti, kolum, salti, súlfúr, olíu, títaníum o.fl.
Allt ađ 58% af landi í Úkraínu er rćktanlegt. 18% er skógarlendi, 13% er notađ
sem beitiland 2% er notađ fyrir varanlega uppskeru. 9% er annađ.
|
|
Dýralíf
☼myndir☼
Dýralíf í Úkraínu er
mjög fjölbreytilegt. Ţar má finna yfir 100 tegundir af spendýrum.
Helstu rándýr eru
úlfar, refir, villikettir og merđir. Helstu nagdýr eru jarđíkornar, hamstrar og
mýs.
Í Úkraínu eru einnig
fjölmargar fuglategundir, eđa um 350. Ţar má helst nefna skógarhćnsni, máva,
uglur, gćsir, endur, storka og svo mćtti lengi telja. Hér er listi yfir allar
fuglategundir í Úkraínu:
Avibase☼
Ađ auki eru um 200
fiskategundir í Úkraínu.
Ţjóđardýr Úkraínu er músin.
|
|
Ógnir
náttúrunnar
NA |
|
Atvinnulíf
Landbúnađur: korn,
sykurrófur, sólblómafrć, grćnmeti, kjöt, mjólk.
Iđnađur: Kol,
rafmagn, ýmiskonar málmar, vélar og samgöngutćki o.fl.
Útflutningur:
Málmar, eldsneyti og bensín, matvörur, vélar og samgöngutćki.
Atvinnuleysi: 2,3%
er opinber tala. Ţó er taliđ ađ raunverulegt atvinnuleysi sé í kring um 7%.
Íbúar undir
fátćktarmörkum: 37,7% (2003)
|
|
Peningar
Gjaldmiđill: Hryvnia
(UAH)
Fjárhagsár:
Almanaksáriđ
|
|
|