Mikilvægir þættir starfsins í móttökudeildinni eru móttaka og viðurkenning á menningarbakgrunni nemenda, umburðarlyndi og viðbrögð við menningaráfalli. Að gera nemendur sjálfbjarga og kenna þeim að nota markvisst þau gögn sem eru aðgengileg fyrir útlendinga til íslenskunáms, jafnframt þróun kennsluhátta í íslensku sem öðru tungumáli.

Móttaka er mikilvægur þáttur þegar erlend fjölskylda kemur til landsins með barn á skólaaldri en líka þó að foreldrar séu íslenskir, annað eða bæði.

Ísland er örþjóð

Hilda Hernandez segir að innflytjendur séu nemendur á jaðri skólakerfisins og að leita þurfi metnaðarfullra og framsækinna leiða til að kenna þeim. Til þess að finna góðar kennsluaðferðir sem duga fyrir nemendur í tiltekinni kennslustofu verða kennarar að nota aðferðir á gagnrýninn hátt. Þótt rannsóknir gefi til kynna hvaða aðferðir séu árangursríkar segja þær ekki alltaf til um hvað gagnast hverjum, hvenær og við hvaða aðstæður. Við eigum að geta valið úr fjölda aðferða með gagnrýnum hætti og þurfum að vera óþreytandi að leita metnaðarfullra leiða.  

Í móttökudeildinni höfum við prófað ýmsar leiðir en höfum nú komist að ákveðinni niðurstöðu um hvað er næsta skrefið.

Í upphafi var áherslan á að nemendur væru sem mest inn í íslenskum bekkjum og mundu þá læra íslensku svona eins og af sjálfu sér.

Rannsóknir sem gerðar hafa verið í Hollandi m. a. af  Dr. Anne Vermeer sýna fram á að það ferli gengur of hægt,  því með þessu móti læra nemendur um 500 ný orð á ári og dragast þar með jafnt og þétt aftur úr innfæddum jafnöldrum. Innfædd börn í 2.-3. bekk bæta við sig um 700 orðum á ári og um 3000 orðum á ári eftir það. Útlend börn þurfa að læra 1500 ný orð á ári fyrstu 3 árin og 3000 orð á ári eftir það. Markviss orðarforðakennsla skiptir meginmáli.

6 ára börn ráða aðeins yfir 5000 orðum á móðurmáli sínu. Þau skortir því forsendur og tungumál til að tileinka sér nýjan orðaforða. Ef ekki er vandað vel til verka munu nemendur sem koma 6-11 ára til landsins hafa lestrarkunnáttu miðað við miðstigs nemanda þegar þeir ná 10. bekk. Þessi börn blekkja vegna þess að þau ná fínum framburði í nýja tungumálinu en takmörkuðum orðaforða og hafa þess vegna ekki tæki til gagnrýnnar hugsunar eða til að setja fram skoðun sína á rökrænan hátt. Enginn vafi er á að skortur á orðafora meðal nemenda með 2. tungumál er ein meginorsök erfiðleika þeirra í námi.

Í samræmi við reynslu okkar og reynslu Kanadamanna og Hollendinga höfum við nú hannað fjóra áfanga eftir ákveðnu kerfi sem gerir okkur kleift að taka á móti nýjum börnum á hvaða tíma árs sem er, en ný börn eru að koma í deildina allan ársins hring.

Samkvæmt þessu nýja kerfi eiga nemendur að geta lært um 1600-2000 orð á fyrsta ári sínu í deildinni en námsefni og aðferðir eru settar fram á náms- og fræðsluvefnum Kötlu sem ég og samstarfskona mín Sigríður Ólafsdóttir höfum búið til. Við höfum nú fengið stóran styrk frá menntamálaráðuneytinu til að vinna stafrænt námsefni  í samræmi við hugmyndir okkar.  

Menningaráfall 

Sýna Fjölmenningarvefinn slóð: http://www.breidholtsskoli.is/fjolmenning/1/Menningarafall/menningarafall.htm

Við þurfum líka að vera meðvituð um eigin uppruna og menningararfleifð. Hvaðan komum við? Hvað er það sem hefur haft mótandi áhrif á hugsunarhátt okkar? Hvers vegna hugsum við eins og við hugsum? Eru okkar viðhorf og hugsunargangur eitthvað betri eða réttari en í öðrum menningarheimi? Hver ákveður að svo sé?
Hvernig förum við Íslendingar að því að verja okkar gildi og hefðir ef við stöndum ekki klár á því hver við erum og hvað við höfum fram að færa. Þetta á ekki síður við um skólakerfið okkar. Því fjölskyldur frá öllum heimshornum flytja til landsins í stríðum straumum með ákveðnar hugmyndir um það hvernig skóli á að vera. Fjöldi innflytjenda á Íslandi árið 2005 var hlutfallslega jafnhár og fjöldi innflytjenda á hinum Norðurlöndunum eða á milli 5 og 6%.
http://www.breidholtsskoli.is/fjolmenning/1/Menningarafall/menningarafall.htm
Og hvers vegna er ég að tala um þetta? Jú það lýtur að raunverulegum vanda sem þarf að glíma við í skólanum og tengist menningaráfalli. Á 2. stigi menningaráfalls (af 5 stigum) þyrmir yfir nemendur, hegðun barnsins breytist oft algerlega og ýmis vandamál koma upp á yfirborðið bæði heima og í skólanum. Þau gefast upp á að kynnast okkur fólkinu í nýja landinu og horfa með söknuði til heimaslóðanna og gjarnan eru foreldrarnir í sama vanda. Umræðan snýst um hvað allt var nú betra heima, í skólanum hafi verið meiri agi og lífið allt einfaldara. Þegar betur er að gáð sjáum við að í mörgum upprunalöndum okkar innflytjenda var skólakerfið byggt eftir hugmyndafræði sem lýtur að heraga. Það er mötun og skilyrðislaus hlýðni og jafnvel vopnuð löggæsla á hverju götuhorni.  Fjölskyldan upplifir íslenskt skólasamfélag sem algjört kaos, engin greinileg mörk allt er leyfilegt og nemendur missa algjörlega stjórn á hegðun sinni.  Nemendur mínir eru alltaf til eilífra vandræða fyrsta árið.

Móttökudeildin er sérstæð uppspretta þekkingar. Mikilvægt er að virkja þessa þekkingu og miðla þekkingunni. Með því að vinna með menningu nemendanna langaði mig að vekja stolt þeirra yfir þeirri menningu sem þeir koma frá. Um leið náði ég sérstöku sambandi við þögla nemendur, það er nemendur sem velja að tala ekki fyrr en þeir hafa náð góðum tökum á málinu. Með því að vekja frjóa hugsun og sköpunina sem býr í okkur öllum tengdist ég einhverju sérstöku og góðu og ákveðið traust myndaðist. Þegar þögla nemendanum tekst að kalla fram eitthvað sérstakt og einstakt öðlaðist hann þögla virðingu hinna. Nemendur finna að þeir geta haft samskipti, sýnt hugsanir og tilfinningar á nýjan hátt með því að tjá sig á listrænan hátt. Þegar við örvum skapandi eiginleika nemendanna byggjum við upp sjálfstraust, styrkjum samskiptahæfni og hvetjum til sveigjanleika í hugsun. Reynsla mín og upplifun hefur gefið mér von um að með þessum dýrmætu “mómentum” getum við þjálfað nemendur í að sættast við nýja menningu, vekja umburðalyndi og lífsgleði í nýju landi.